Saturday, December 2, 2017

नातीसाठी बडबडगीत: निमित्त नातवाचे बारसे



गुंड्याभाऊंचा सारखा दंगा किती
स्वराताईशी खेळायची मज्जा किती

पायांनी किका मारतात किती
बाबासोबत बॉल खेळायताय किती

चुळबुळ चुळबुळ करतात किती
आईसारखे देश पाहु किती

डोळे लकलक करती किती
काकासारखा फोटो काढू किती

पाय तालावर हलवतो किती
काकी सारखे नाचू किती

हत्ती, घोडे खेळणी किती
मामाशी चेस खेळु किती

हाताची बोटं फिरवतो किती
आजीसारखी पेटी वाजवू किती

तंद्रीलावून विचार करतो किती
आजोबांसारखा अभ्यास करू किती

कुडकुड वाजते थंडी किती
पणजीचे स्वेटर घालु किती

टिपेचा स्वर लावतो किती
आत्याबरोबर गाणी म्हणू किती

डोळे भिरभिर फिरती किती
निखु काकाची काररेस बघु किती

गुंड्या गुंड्या म्हणता किती
नाव ठेवा ना आता तरी!






रुद्रम मालिका: शेवट

मला आवडला रुद्रमचा शेवट. ज्या पद्धतीने संपूर्ण सिरिज जात होती, तिचा शेवट असाच होणं मलातरी आवडलं. आणि सगळ्या अत्यावश्यक गोष्टींचा योग्य तो शेवट, उलगडा, पूर्ण विराम,... सगळच पटलं मला. इव्हन शेवट न्युज वगैरे दाखवताना दाखवली नाही तेही आवडलं. एकदम सटल एंड! आय लव्ह मुक्ता  :) जगातल्या कितीही मोठ्या अडचणी समोर, शत्रू समोर एक सामान्य व्यक्तीने ठरवलं तर नाही मान झुकवत, हे खूप सुरेख मांडलं. माखिजा सारखी माणसं असतात जगात, प्रचंड ताकद, पैसा, सत्ता असणारी... गॉडफादर चित्रपट आठवला , जगातली अगदी भारतातलीही काही लोकं बघितली की लक्षात येतं , असतात अशी माणसं.अर्थात हेही एक प्रतिकच. मुळात जगातला, जीवनातला अशक्य वाटणारा शत्रु, त्यालाही तोंड देता येतं. हे फार छान दाखवलं. ही सकारात्मकता, ताकद देणारी सकारात्मकता भावलीच! मुळात हा रागिणीच्या उद्वस्त झालेल्या आयुष्याचा होम! त्याचमुळे स्वत:चा जीव ओवाळून टाकायला, उधळून द्यायला तयार असलेली रागिणी फार समर्पकपणे आली समोर. सस्पेन्स अन थ्रिलर करण्याच्या नादाला न लागतो एखादी रागिणीसारखी सामान्य व्यक्ती जशी वागेल सेम तसाच शेवट केला हे मला आवडलच. हो, काही गोष्टी खटकण्यासारख्या होत्या पण हे खटकणं व्यक्तिसापेक्ष म्हणून सोडून देता येण्याजोगं. रायटर्स लिबर्टी, दिग्दर्शकाचा दृष्टिकोन म्हणून सहज मान्य व्हावा. एकुणातच, एक फार छान कलाकृती! मराठीत इतकी आव्हानात्मक आणि तरीही बॅलन्स्ड, तारतम्य पाळणारी, शेवटपर्यंत सनसनाटीचा मोह टाळलेली, उगाच भव्यदिव्य न करता मूळ कथेशी प्रामाणिक राहिलेली मालिका म्हणून नक्की बराच काळ मनात राहील. पुन्हा बघायलाही नक्की आवडेल. शेवट अपेक्षित असला तरी त्याचं टेकिंग अतिशय समंजस, प्रगल्भ होतं, आणि म्हणूनच आवडला शेवटही!
कलावंत सगळेच, मुक्ता बर्वे, किरण करमरकर प्रामुख्याने, लेखक, दिग्दर्शक, संगीत, एडिटिंग, कास्टिंग, कॅमेरा( उगा ढँग ढँग ढँग न करणारा), संकलन, मेकअप, कॉश्च्युमस, सगळ्यांनीच एक स्टेटस ठेवलं पूर्ण वेळ. कधीही फोकस हलला नाही. ( आबा हे अतिशय महत्वाचे प्रकरण होते, रागिणीच्या दृष्टीने. कारण ज्या घटनेने तिचे सारे आयुष्यच पालटून गेले त्याचे धागेदोरे त्यातच अडकलेले. सो मला योग्य वाटलं तिचं आबासाठी पराकाष्ठा करणं)
एकुणातच संपूर्ण रुद्रम टीम, हॅट्स ऑफ   ____/\___👍🏻

मोठे काका

माझे मोठे काका फार सुंदर रंगवून सांगत अशा कथा. एकतर त्या काळात (1970 च्या आसपास) त्यांचं इंग्रजी वाचन प्रचंड होतं. अन्क गुढकथा, रहस्य कथा, भूताच्या कथा ते सांगत. तेव्हा ते फडवेल नावाच्या गुजराथमधल्या अगदी छोट्या गावी रहात. शाळेचे मुख्याध्यापक होते ते. गावापासून थोडी लांब हेती शाळा न हॉस्टेल. मे महिन्यात सगळी मुलं घरी जात. अन अम्ही काकांकडे. तेव्हा तिथे वीजही नव्हती. रात्री जेवण झालं की काका अंगणात खाट टाकलेली असे तिथे बसत. वर चांदण्यांनी चमचमणारं आकाश अन खाली आम्ही सगळी चुलत भावंडं. मी अगदी लहान होते, 7-8 वर्षांची. गोष्टी कोणत्या, कथा काय, काहीच आठवत नाही आता. पण तो माहौल आठवतो, ती वाटलेली भिती आठवते, त्या भिती वर विजय मिळवून, डोळे तारवटून शेवटपर्यंत जागून  संपूर्ण गोष्ट एेकलेली आठवतय. आणि नंतर काकीच्या कुशीत झोपलेलंही आठवतय.... स्विट मेमरिज....
काका खरच फार वेगळे, वल्लीच होते. वेगळच व्यक्तिमत्व.
19550-52  च्या काळात प्रेमविवाह. आणंद मधली नोकरी, तिथले धडाडीने केलेले काम मग वरिष्ठांशी झालेले मतभेद. तडकाफडकी सोडून दिलेली नोकरी, राहिलेला पगारही न घेण्याचा बाणेदीरपणा( काहींच्या मते वेडेपणा), मग शाळेची नोकरी, फडव्ल सारख्या अतिशय खेडवळ गावात शाळा, हॉस्टेल उभं करणं, चालवणं, सारं आयुष्य तिथे घालवणं. काकीची त्यांना असणारी पूर्ण साथ, त्या दोघांचे एकमेकांवरचे प्रेम, काकाचे तिथले कष्ट, हालअपेष्टा, चार मुलांची शिक्षणं, ....खरच कितीतरी अशा व्यक्ती भूतकाळात हरवून जातात न? कितीतरी विद्यार्थी घडले त्या शाळेत, अनेकांची आयुष्य बदलून गेली असतील.....पण ना चिरा ना पणती.... अशा कितीतरी व्यक्ती🙏🏻🙏🏻🙏🏻___/\___

फ्रॉम कोलंबस - पानगळीचा सडा



चल दिले सारे रंग 
उधळून तुझ्यासाठी
अंगावरचा हिरवा शालू
रंगवून टाकला
पिवळा, गुलाबी, केशरी,
अगदी भगवा न 
मखमली तपकिरीही

अन मग थंडीने 
कुडुडणाऱ्या तुझी
नजरही वर उठेना
थंडीचा कडाका उठला
तशी तुझ्या पापण्या 
जडावल्या, झुकल्या.

फक्ता तुझ्यासाठी
पानगळही स्विकारली
तुझ्या पायासाठी 
लालगुलाबी पानांचा 
गालिचा पसरला
माझा गहिवर 
उतरवून खाली टाकला
पानगळीचा सडा

आता चाल त्यावरून 
पण जपून
थोड्याच दिवसात
अवघड होणारे तुला
साधं बाहेर पडणंही
मग घरातच रंगव
स्वप्न तुझी रंगीबेरंगी
तोवर मी आत, 
आत गोठवून घेतो
माझ्यातलं सत्व

खोल तळाशी
अन खोडांच्या खरखरीत
फटिफटींतून
अंगाखांद्यावर बर्फाची 
चादर लपेटून घेत
मी इथेच थांबेन
शिशीर संपण्याची
वाट बघत
उरातला हिरवेपणा
जपून ठेवत
थांबेन तुझ्यासाठी
फक्त तुझ्यात साठी!


फ्रॉम कोलंबस - ...

आज शिकागो एअरपोर्टला  विमानात बसले आणि सहज खाली लक्ष गेलं. आणि इतकं छान वाटलं न  :) दोन मस्त तगड्या पोरी, साधारण  तिशीच्या असतील, बॅगेजचे भले मोठे कंटेनर विमानात लोड करत होत्या. प्रत्येकीची चार पाच ट्रॉलीजची गाडी होती. पहिली ट्रॉली विमानाच्या कार्गो दारापाशी बरोब्बर उभी राहील अशी पार्क केली. मग झटक्यात खाली उतरून कार्गो शिफ्टवर ट्रटलीवरचं भलं मोठं कंटेनरचे धूड शिफ्ट केलं. आधी एक लिव्हर ओढलं अन मग शब्दश: हातांनी ढकलून मोशन दिली कंटेनरला. मग कंटेनर शिफ्टने आपल्यावर घेतला. मग शिफ्ट वर झाला. कंटेनर विमानाचत लेड झाला. अन शिफ्ट पुन्हा खाली आला. तोवर मॅडम गाडीत बसून गाडी बरोब्बर पुढची ट्रॉली शिफ्ट समोर आणून झटकन उतरून पुन्हा लिव्हर खेचायला उभ्या.
एकीने आपले पाच कंटेनर अपलोड केले, तशी झर्रकन गाडी न पाच ट्रॉल्या घेऊन मॅडम दुसऱ्या फेरीवर गेल्या. अन दुसऱ्या मॅडमनी आपले कंटेनर लोड केले.
बरं हे सगळं करताना कुठेही कमकुवतपणा नाबी, नाजूकपणा नाबी पण रानटी धसमुसळेपणाही नाही. जणुकाही ह्या कामासाठीच त्या तयार झाल्यात. अतिशय सफाईदारपणे, नजाकतीने, सिस्टिमॅटिकली! फार छान वाटलं. आजुबाजूला इतरही कामहार होते, पण तेही अनावश्यक मदतीला धावले नाहीत अन या दोघींनीही अगा नाजूकपणा, कमकुवतपणा दाखवला नाही. लव्ह बोथ द गर्ल्स  :)

हेच मला कमिन्समधे पण दिसलं. एक प्रिंटआऊट घ्यायचा म्हणून मी निखिलबरोबर कमिन्स मधे गेलेले. अर्थातच मी लाऊंजमधे थांबलेले. शनिवार असल्याने फक्त कामगार मंडळींच्या शिफ्ट्स चालू होत्या. पण त्यातही भेदभाव नव्हता. स्त्रिया, पुरुष दोघेही कामगार होते. शिवाय वयाचाही फरक नव्हता. अगदी 50+ च्या बायकाही कामगार म्हणून मस्त वावरत होत्या. कोणताही अभिनिवेष नाही, पूर्णत: समानता, अन कामाबद्दलची प्रतिष्ठा अन आदर हे प्रकर्षाने जाणवले.

फ्रॉम कोलंबस -१

 एकही अडचण न येता पोहोचले इथे. उगाचच घाबरत होते. सगळं एकदम स्मुथली पार पडलं. अमेरिकन्सचं बोलणंही नीट समजत होतं
विमानात मी जास्तीकरून झोपूनच घेतलं विमानात मी स्वेटर घातलाच नाही😃
एक स्कार्फ होता तो पुरला उतरल्यावर शिकागेत एअरपोर्ट बाहेरमात्र प्रचंड गार वारं होतं
तेव्हा स्वेटर घालावा लागला. मुळात मला कमी थंडी वाजते. सो पुरलं मला
विमानात वाटेलत्या वेळी खायला देतात🤦.इथे पोहोचायच्या जस्ट आधी जेवण सर्व्ह केलं. मी फक्त ब्रेड अन त्यात भाजी खुपसून खाल्ली. कारण सकाळचे पावणे आठ वाजलेले😂😂😂
भात, राजमा, मिक्स भाजी, दोन बुंदीचे लाडू विथ रबडी🙄, ब्रेड, बटर, कॉफी..... रामा इतकं कोण खातं सकाळी 7 ला???
पिक्चर एकही बघितला नाही😆 सगळे बघितलेले ऑर फीरच नवीन
विंग्रजी एक बघायला सुरुवात केली पण मग कंटाळा आला मग बंदच करून टाकलं. न झोपले मस्त
विमान प्रवास मात्र छान झाला. मधे दोनदा जरा ढग, हवेच्या पोकळ्यांनी हलवलं, पण इट्स ओके
पायाचे मधूनमधून केलेले व्यायाम आणि तालणं यामुळे पाय एकदम ठिक राहिले
बुटं मात्र अजिबात काढली नाहीत. उशा, शाल दिलेली विमानात सो कंफर्टेबल होतं सगळं. मला नवऱ्या ने समोर भरपूर लेग स्पेसवाली सीट घेऊन दिलेली. सो सगळं छान पार पडलं
मी मॅक्स मॅपच बघितला. कोणते देश, अरे वा इथला हा इतिहास वगैरे विचार करत आले.
शिकागो जवळ आलं तसं  विमानातून बाहेर थोडा उजेड दिसू लागला. बघितलं तर आधी वाटलं समुद्र दिसतोय. पम मग लाटा हलत का नाहीत असा गांवंढळ प्रश्न मनात आला🤦. मग लक्षात आलं अरे हा ढगांचा समुद्र आहे
कसले ढग! ते बंपिंग लॉन असतं न तसे ढग. गच्च भरलेले चिकटून चिकटून पुंजकेच्या पुंजके
आणि मग समोरच्या क्षितीजावर एक लकेर उठली अंधूकशी किनार दिसू लागली
मग तिथे अक्षरश: इंद्रधनुष्य उगवलं. खाली लाल मग नारिंगी,पिवळा, हिरवा, निळा अन वर गडद्द जांभळा! वर खूप स्वच्छ हवा असल्याने असेल पण खरच असा सुर्योदय मी कधीच बघितला नव्हता. इंद्रधनुष्य फक्त पावसात आकाशात बघितलेलं. पण असं क्षितिजाशी? फारच अफलातून होतं ते दृष्य.
मोबाईलच्या कॅमेरात 10% ही नाही पकडता आलं ते
आणि मग थोड्या वेळाने ढग मधे आले. आता मधेच एक किनार झळझळतीत  पिवळा अन वर खाली काळं. जणुकाही आगीची आडवी ओळ सळसळत ढगातून दात होती
ढगांमागून पिवळा उजेड लकलखत होता
मधेच एक बारीकसा रेघेसारखा पण पसरट ढग झरझर पळत गेला. फोटोत नाही पकडता आला
मग पुन्हा ढगांची, पांढऱ्या शुभ्र ढगांची दुलई खाली दिसू लागली. मधेच ती विरळ होई. मग खालचा अमेरिका हळूच दर्शन देई. आखिवरेखीव शहर! सरळ, काटकोनातले रस्ते, त्यात नीट आखून काढल्ली घरं, त्यांच्या ओळी आडव्या उभ्या. सरळसोट रस्ते, पळणाऱ्या इटुकपिटुक गाड्या
मधेच सगळं अदृष्य होई. पुन्हा ढग ढग आणि ढग. मग शिकागो जवळ आलं तशी विमान अजून खाली उतरलं आता गाड्या त्यांचे रंग दिसू लागले, मी लगेच निखुची गाडी शोधू लागले😆
नंतर नवऱ्याने सांगितलं. माझं विमान आणि निखुची गाडी इतकं सिंक्रोनाईजली चाललेलं! आमच्या विमानाला शिकागोला पोचायला एकतास 10 मिनिटं होती अन निखिलची गाडी पोचायला एक तास 11 मिनिटं होती🙃 तंत्रज्ञानाची कमाल! निखिलचं कोलंबस टू शिकागो लाईव्ह लोकेशन आणि माझ्या विमानाचे लाईव्ह लोकेशन नवरा पुण्यात बघत होता
मग विमान अजून खाली आलं,अन जमिनीवर आलं. शिकागो विमान तळ, किती प्रचंड मोठा आहे. दिल्ली पेक्षाही कितीतरी
तिथली सिस्टिम एकदम मस्त. विमानातून बाहेर आल्याबरोबर एक अमेरिकन मुलगी सगळ्या भारतियांना ओळखून " एका मागोमाग एक, उजवीकडून चला" अशी प्रेमळ धमकावणी सतत करत हेती😆😆😆
मग कस्टम्सची रांग. पण तेव्हा आमचं एकच विमान आलं होतं, सो तिथले 5-6 काऊंटर उघडले गेले. अन पटापट आमचे कस्टम्स झाले
शिकागोत कस्टम्स वगैरे एकदम सोप्प. तिथल्या अधिकाऱ्याने 3-4 च प्रश्न विचारले. किती दिवस रहाणार विचारलं. आणि शिक्का मारून त्यावर 25 नोव्हेंबर2018 असं लिहिलं सही करून😂😂😂अता वर्षभर राहू की काय इथे🤦🏻‍
बॅगा नीट आल्या. त्या काही त्यांनी तपासून बघितल्या नाहीत. डायरेक्ट बाहेर आले तर निखु समोरून धावत आला🤗🤗🤗
मग त्याच्या निलपरीतून शिकागो टू कोलंबस. मस्त गाडी, एकदम कंफर्टेबल! कसला मस्त प्रवास😍😍😍
काय इथली घरं, लॉन्स, शेतं, शहरं( मिनिऑपोलिस थोडंसं बघितलं) छोटी गावं, सुंदर सुंदर बंगले, बागा, हॉलोविनचे घराबाहेर ठेवलेले भोपळे, आहाहा.....
येताना मधे रेस्टरुमसाठी थांबलो. इतकं चकाचक, स्वच्छ. मी विचारलं पैसे किती द्यायचे. तर निखिल म्हणाला आपण टोल भरतो की रोडचे अन टॅक्स. त्यातूनच हे मेन्टेन करतात. मी😳😱
कसली मस्त होती ती बिल्डिंग. एकमजली, एेसपैस, पाणी, स्वच्छता, बाहेर लॉन
सरकारी व्यवस्था इतकी छान असू शकते हे आपल्या लक्षातही येत नाही😂😂

खरच आपण कल्पना करू शकणार नाही इतका प्रचंड मोठा, संप्पन्न देश आहे हा
प्रवासात फॉल कलर्स बघायला मिळाले. इतकं सौंदर्य मी खरच बघितलं नव्हतं ाजवर
पिवळ्यापासून मरून कलरपर्यंतच्या इतक्या छटा झाडांच्या
म्हणजे ऑरेंज कलर, गुलबक्षी झाक असलेला गुलाबी रंग, काळपट मरून रंग,....
अरे शब्दात, फोटोत पकडता येणार नाहीत असे रंग
प्रत्येक घरासमोर एकतरी फॉलकलरचे झाड, सुरेख नेटकी लॉन, मेकॅनोतल्या सारखी घरं
खरच लाईफटाईम अनुभव आहे हा मला. इथे बहुतांशी सपाट प्रदेश, सो नजर टाकावी तिकडे क्षितिजापर्यंत पसरलेली शेती,
घरं, शेती यात कुंपण नाही, भिंती नाहीत. इतकं सही दिसतं न हे सलग सगळं
हा असा अनुभव मी अजिबात इमॅजिनला नव्हता. मुळात मला परदेशप्रवासाची खूप काही हौस नव्हती. सो मी हा अचानक आलेला अनुभव मला खूप मजा आलीय
इतकी स्वच्छता आहे इथे. माहित नाही पण रस्त्याच्या कडेला पाऊसपडूनही चिख्खल नव्हता. ना शेतात. मे बी इथे उंचसखल नसेल. म्हणून. पण एकूणच सगळं लख्ख आवरलेलं असा फिल
म्हणजे घरांबाहेरच्या हिरवळीवर पडलेली रंगबिरंगी पानंही इतकी सुंदर दिसत होती.
आपल्याकडे मी सरळ पाचोळा म्हटलं असतं पण इथल्याला पानांची पखरण म्हणावं वाटलं😊

Saturday, September 2, 2017

आपलाची संवादु आपणासि ... सारं काही आलबेल


(ही घडलेली घटना. नावं, काही तपशील अर्थातच बदलली आहेत.)
---

१.

" हलॉ, मावशी. मला एखादा चांगला चाईल्ड सायकॉलॉजिस्ट सजेस्ट कर ग. "
" ओह, थांब हं आठवते.... हा अग त्या ***रोडवर अगदी सुरुवातीला चाईल्ड सायकॉलॉजी सेंटर आहे बघ. तिथे डॉ.*** ना भेट. त्या नीट गाईड करतील. पण साधारण किती वर्षाचं आहे मूल?"
" अग दुसरं कोणी नाही ग, माझीच मुलगी, राही बद्दल बोलतेय..."
" अग... असं काय म्हणतेस?"
" मावशी मला काही कळेनासंच झालय. राही अशी का वागतेय? तू तरी मला मदत कर ना ग" आहानाचा सूर आता अगदीच रडवेला झाला.
" शांत हो आहाना, होईल सगळं नीट. बरं एेक असं करतेस का, उद्या राहीची शाळा संपली की इकडे येता का दोघी? जेवायलाच ये. तसंही खूप दिवसात आली नाहीस तू "
" मावशी अग जेवणाचा नको घोळ..."
" घोळबिळ नाही. नेहमीचच करते. ये. समोरासमोर नीट बोलता येईल. जमेल न उद्या?"
" हो,  मावशी. मी तर आताही उठून येईन. पण राही अगदीच झोपेला आलीय. येते उद्या दुपारी"
" हो या दोघी, मी वाट बघते. आणि काळजी करू नको. सगळं छान होणारे. झोप आता तूही निवांत"
" मावशी खरच बरं वाटलं ग. उद्या येतोच. गुड नाईट"
" गुड नाईट बेटा"
---

२.

सगळं आवरं अन शतपावल्या करताना मनात आहानाबद्दल विचार सुरू झाला.
आहाना, माझी भाची. पण खूपशी माझ्या अंगाखांद्यावरच वाढली. ताई नोकरी करत होती, शिवाय धाकटी, संसार या सगळ्यांत खूप गुरफटली होती. धाकटी लहान, सतत आजारी म्हणून स्वाभाविक तिला जास्त वेळ द्यावा लागे ताईला. मग आहानाची माझ्या गट्टी झाली.
तिची शाळा, कॉलेज, मित्रमैत्रिणी सगळ्यांबददल बोलत रहायची. तशी बडबडीच होती लहानपणापासून.

अन मग नवीन नोकरी, तिथे भेटलेला नवीन मित्र, आशिष.  त्यांचे जुळलेले बंध. खरं तर त्याचं घरी येणं जाणंही सुरू झालेलं.  पण का माहिती नाही ताईला हे नातं उमगलं नाही लवकर. तशी ताईची शिस्त थोडी कडक होती. अर्थात ते स्वाभाविकच होतं. संसार नोकरी, आलंगेलं सगळं पहायचं तर ही शिस्त असणं गरजेचं होतं. आहाना पहिल्यापासून ताईला थोडी घाबरून असायची.
एकदा मी आहानाला म्हटलंही,  की "तूहून आशिष बद्दल सांगायला हवंस आईला." पण ती घाबरत होती. शेवटी व्हायचं तेच झालं. बाहेरून ही बातमी ताईला कळली. ताईला हे खूप लागलं. अर्थात, ताईने मुलगा चांगला आहे हे बघून अगदी व्यवस्थित लग्न लावून दिलं आहाना आशिषचे. पण मायलेकींचं नातं तणावाचच राहिलं. असं म्हणावं असं काहीच नव्हतं. पण त्या दोघीही एकमेकींपासून अंतरावरच असत.
पण मग आहानाला दिवस गेले अन हे सगळे तणाव संपून गेले. राहीचा जन्म झाला अन मग तर सगळेच आलबेल झाले. या काळात ताईची खूप दगदग झाली. तिची नोकरी, तिथल्या वाढलेल्या जबाबदाऱ्या, आहानाचे बाळंपण, सगळे निभावले तिने, तिच्या नेहमीच्या शिस्तबद्ध रितीने.
दरम्यानच्या काळात आहानाने नोकरी सोडली. घर,  राही, सासुसासरे, नोकरी सगळं काही झेपेना तिला. हे ताईला अजिबातच आवडले नाही. आणि बरोबर होतं तिचं रागावणं. तिने स्वत: दाखवून दिलं होतं की सगळं कसं मॅनेज करता येतं. पण ती हे विसरत होती की प्रत्येकाची कपॅसिटी वेगळी. पण झालं, पुन्हा दोघींच्यातले संबंध ताणले गेले.

अनेकदा मनात येई की बोलूयात ताईशी. पण ते तिला अजिबात आवडलं नसतं. मुलगी आई हे इतकं नाजूक नातं असतं.  खरं तर प्रत्येकच नातं असच नाजूक. इतर कोणाचीही ढवळाढवळ ते नातं अजूनच बिघडायलाच कारणीभूत होऊ शकतं. नातं निर्माण होणं, ते वाढणं, जोपासणं, दुरुस्त करणं फक्त आणि फक्त त्या दोन व्यक्तींच करू शकतात. हे मला अगदी अगदी पटलं होतं. मग त्यांना योग्य तो वेळ देणं हेच आपलं काम.

पण लहान मुलांच्या बाबतीत मात्र तसं नसतं. त्यांचं त्यांना काही उमजतही नसतं. अशा वेळेस तिसरं माणूस मदतीला हवं वाटतं. म्हणूनच आहानाच्या हाकेला मला ओ द्यावी वाटलीय. बघु उद्या काय घडतय...
---

३.

आज खूप दिवसांनी आहाना आणि तिची लेक राही घरी यायची म्हणून सकाळचे सगळे पटपट आवरून घेतले. तिच्या आवडीचा स्वयंपाक करून कुकर खालचा गॅस विझवला अन तेव्हढ्यात बेल वाजली. अन दारावर थापट्या पण पडल्या.

लगबगीने  दार उघडलं. " या, अगबाई कित्ती मोठी झाली आमची राही? आतातर काय बाई शाळेत पण जाते न तू?" राहीला कडेवर उचलून घेत म्हटलं. " ये ग सावकाश. कशी आहेस? सगळं ठाकठिक न?"
" हो मावशी बरी आहे मी. राहीच जरा ..."
" हा हा ते बोलू आपण नंतर. आधी गरम गरम जेऊन घेऊत." जाणीवपूर्वक विषय थांबवला.
" चला चला आज राहीची आवडीची भेंडीची भाजी आहे. झालच तर जाम आहे. आणि मऊ मऊ खिचडीपण. चला जेवायचं न राही?"

तिघीजणी स्वयंपाक घरात आलो. राहीची गोड बालिश बडबड चालू होती आणि मावशी आजीच्या भोवती भोवती ती लुडुबत होती. " राही आजीला त्रास नको देऊन. इथे बैस खुर्चीवर" आहाना जरा चिडूनच म्हणाली. " असू दे ग. राही मदत करतेय आजीला, होकी नाही."
" आजी मला तू खूप आवडते, मी आज तुझ्याकडेच रहाणारे, राहू? सांग ना सांग ना. मला नाही आईबरोबर घरी जायचं. इथेच रहायचय. " माझ्या हाताला लोंबकळत राही म्हणाली.

अन आता पर्यंत रोखून धरलेला आहानाचा बांध कोसळला. " मावशी हेच, हेच चालू आहे राहीचं... मला नाही सहन होत हे आता... का, का म्हणते ती सारखी असं? काय कमी केलं मी तिच्यासाठी? मी, आशिष दोघे धडपडत असतो हिच्यासाठी..."
" आहाना, आहाना, सावर स्वत:ला. नाही अजिबात रडायचं नाही. हा विषय आता नाही काढायचा. हे पाणी पी. आणि जा उठ, तोंड धू, पाणी मार तोंडावर. आणि बस बाहेर जरा गाणी बिणी लाव. मी आलेच जरा वेळात , राहीला झोपवून."

मला घट्ट बिलगलेल्या राहीकडे पाहिलं. आणि पोटात खड्डाच पडला." राही, ये बेटा. आपण आता मस्त जेऊ.मग झोपताना मी तुला परीची गोष्ट सांगते. चालेल?"  असं म्हणत शाळेतल्या गप्पा गोष्टी करत राहीला भरवलं. राहीपण अगदी शहाण्या मुलीसारखी शाळेतल्या गमती जमती सांगत पटापट जेवली. पण माझा एक हात मात्र तिने घट्ट धरून ठेवला होता.
" शाब्बास राही. सगळी खिचडीपण संपवलीस, भाजीपण संपवलीस. जा आता बाथरुममधे जाऊन तोंड धू. आणि शू करून ये. तो पर्यंत मी आईला जेवायला वाढते. चालेल? " " आणि मग परीची गोेष्ट?"  " हो आणि मग परीची गोष्ट! "
पटकन आहानाचे ताट तयार केले अन बाहेर आले. आहाना अजूनही विमनस्कपणे बसलेली.

" आहाना, आता कसलाच विचार नको. आता आधी जेऊन घे. काही हवं असेल तर आत टेबलवर आहे ते घे.  मी राहीला निजवून येते"
" मावशी अगं तुझं जेवण?" " राहीला झोपवते अन येते मी पण"

मी आत वळली. तर राही कॉटवर पडून वाट बघत होती. मग तिला पांघरूण घातलं, पंखा लावला. अन शेजारी आडवी झाले. " मावशीआजी, आई कुठेय, ती झोपयला येणारे ना?"
" मनुराणी आई जेवतेय. जेऊन झालं की येणार तुझ्या शेजारी झोपायला" राही खुदकन हसली. "गोष्ट? गोष्ट सांग ना" मग परीची गोष्ट एेकता एेकता  राही पटकन झोपून गेली. माझा हात घट्ट पकडून. हळूच हात सोडवून घेतला अन तिच्या हातात बनी रॅबिटचा हात दिला. राहीन झोपेतचे बनीला पकडलं. राही गाढ झोपलीय हे बघून मग मी बाहेर आली. आपलं ताट वाढून हॉल मधे आले. बघितलं तर आहाना आता खूपच शांत झालेली.
" आहाना, कॉफी करतेस माझं जेवण होई पर्यंत? मग गप्पा मारत मस्त कॉफी घेऊ"
---

४.

" हं आता बोल. नक्की काय बिनसलय? आणि एक, न रडता, न चिडचिड करता बोलायतं, शांतपणे. "
" मावशी  खरच किती परफेक्ट सांगत असतेस तू. आणि माझी बाजू एेकून घ्याला नेहमी तयार असतेय." तिचा आवाज भरून यायला लागला.
" हं हं, आताच सांगितलं न? न रडता, शांतपणे. असं कर, तू जणूकाही दुसऱ्या आई अन लेकीची कथा सांगतेयस असं त्रयस्थ होऊन सांग बरं. म्हणजे तुला कमी त्रास होईल."
" हो मावशी" कॉफीचा एक घोट घेऊन एक क्षण आहाना थांबली, मग म्हणाली...

" बघ हं, आताचच उदाहरण घे. मगाशी राही म्हणाली न, 'मी आज तुझ्याकडेच रहाणारे, राहू? सांग ना सांग ना. मला नाही आईबरोबर घरी जायचं. इथेच रहायचय.' तसच करतेय ती सध्या सगळीकडे. म्हणजे आई कडे गेले तर तिला तिथेच रहायचं असतं, माझ्या मैत्रिणीकडे गेले तरी तेच. परवा तर शाळेतला मुलगा अन त्याची आई भेटली तर त्यांनाही म्हणाली, मी येऊ तुमच्याकडे रहायला? तिला मी, आशिष आवडेनासेच झालोत का ग? की तिला आमचं घर आवडत नाही?"
" एकदम टोकाला नाही जायचं ग. थांब आपण एक एक करत बोलू. मला सांग तुमचं रोजचं रुटीन कसं असतं? किती वेळ देतेस राहीला?"
" अग सध्या धावपळ होतेय जरा. म्हणजे आशिष पूर्ण त्याच्या कामात अडकलाय. तो सकाळी सातलाच डबा घेऊन बाहेर पडतो. मग मला साडे पाचला उठावच सागतं. राही उठते बाबा जायच्या वेळेस.मग तिचं आवरणं, आमचा नाश्ता. तोवर तिची रिक्षा येते. मग कुकर, उरलेला स्वयंपाक, इतर कामं. एकला ती परत येते. मग जेवण. दुपारी दोनला मी इतकी दमते की राही बरोबर झोप लागून जाते. चारला चहा, नाश्ता. तोवर राही उठते. मग तिचा अभ्यास. साडेपाचला ती आजी बरोबर खाली जाते खेळायला. मग रात्रीचा स्वयंपाक. ती खेळून आली की राहिलेला अभ्यास, जेवण. की झोप. दिवस कसा जातो कळतही नाही ग."
" हम्... म्हणजे तू अन राही भेटता एकमेकींना ते केवळ जेवण, झोपणं आणि अभ्यासापुरत्या. बरोबर?"
" अं... हो, सध्या झालय खरं तसं. पण खरच वेळच नाही पुरते."
" खरय, आयुष्यातला हा टप्पा खरच दमवणारा असतो. बरं मला सांग तू राहीला दिवसातून किती वेळा रागावतेस? हे कर, ते करू नको म्हणतेस?"
" अग ते तर दिवसभर चालूच असतं. हल्ली इतकी वेड्यासारखी वागते ती. खाऊच्या वाटीला पाय लावू नको म्हटलं की लावलाच हिने. अभ्यास करताना इतकी चुळबूळ. नीट सलग जेवत नाही. मग सारखी भूक भूक करते. पोट भरत नाही मग रात्रीची रडत उठते.पण हे सगळं ठिके. मूल म्हटल्यावर हे सगळं मला मान्य आहे. या कशाची तक्रार नाही माझी. पण ती जेव्हा आमच्या पेक्षा इतरांजवळ रहायला मागते न तेव्हा पोटात तुटतं ग."
" आहाना, एक सांगू? मला वाटतं तिला न तिची आई भेटतच नाहीये."
" मावशी, अग शाळा अन संध्याकाळचं खेळणं सोडलं तर तिन्ही त्रिकाळ मी सोबतच असते ग तिच्या"
" हो तू सोबत असतेस सतत पण कशी? बघ हं, ही वाक्य तू किती वेळा म्हणतेस?
राही, असं पाय पसरून बसू नाही. राही पसारा आवर. राही चल अभ्यास कर पटपट. राही लवकर लवकर खा ग. राही आजीला असं नाही बोलायतं. राही त्रास नको ग देऊ.
आणि आता सांग ही वाक्य तू किती वेळा म्हणतेस? राही माझं गोड गोड बाळ. राही,  चिमणे ये, मांडीत बस. राही चल आपण खेळुयात? राही जेवताना कोणती गोष्ट एेकायतीय? राही चल आपण अभ्यास करुयात? राही माझ्याबरोबर पसारा कोण आवरणारे?"

आहाना आता एकदम गप्प झाली. तिला हळूहळू कळायला लागलं, नक्की काय गडबड होतेय.
" कसय न आहाना, हे तिसरं वय जssरा वेडं असतं. मुलांना स्व बद्दल जाणीव होत असते. या वयात चांगलं वाईट कळत नसतं पण वेगवेगळं करायला हवं असतं, आवडत असतं. याच वेळेस मोठ्यांना वाटत असतं की आताच नीटनेटकेपणाची सवय लावायला हवी. शिस्त हवी. पण ही शिस्त मुलांना अवडणारी नसते. तशात कोण रागावतं, कोण लाड करतं हे त्यांना कळायला लागतं. मग मुलं जे रागावतात, शिस्त लावायला बघतात त्यांच्यापासून लांब जायला बघतात. जे रागवत नाहीत. हे कर, ते करू नको सांगत नाहीत ती लोकं मुलांना आवडायला लागतात."
" मावशी पण मग मुलांना शिस्त कशी लागणार? रागवायचच नाही का त्यांना?"
" खरं तर शिस्त, चांगलंवाईट, नियम कळण्याचं हे वयच नसतं ग. पण अगदी न सांगणंही बरोबर नाही. सांगत रहायचच पण प्रमाणात. आता कसं होतय तू जे काही राहीशी बोलतेयस ते सगळं शिस्त लावण्याचच बोलतेय, अनवधानाने. तिला लाड हवेत, प्रेम हवय, आईचा स्पर्श हवाय, बाबाचा आधार हवाय. आणि नव्या जगाचा अनुभवही हवाय. ही सगळी प्रोसेस सोपी नाहीच. पण आपणच मार्ग काढायला हवा न..किती तरी मार्ग असतात. जसं खाली खेळायला आजी बरोबर पाठवतेस, तर तूही जा सोबत. जेवायला बसताना तिच्या सोबत बैस, गोष्ट सांग, गाणी म्हण. अगदी तुझ्या लहानपणीच्या गमती सांग, शाळेतल्या गमती, अगदी काहीही सांग. तिला जे नवीन असेल. आता तिला तुझ्याकडून काही नवीन मिळत नाहीये, अन लाड करणारी आईपण हरवलीय."
" हम्... होतय खरं मावशी असच. खरं तर थांबून विचार करायलाही विचार मिळत नाही. वेळेचं कसं करू?"
" वेळ मिळत नाही ग. आहे त्यातच शोधून काढावा लागतो. स्वयंपाक करताना तिच्याशी गप्पा मारणं जमव. भाजी आणायला बाहेर गेलीस तर तिला सोबत ने, पैसे देणं, घेणं करायला लाव. तुझ्या सोबत तिला नवीन गोष्टी कळू दे. शक्य झालं तर घरातल्यांचा घरातल्या कामात सहभाग वाढव. ते शक्य नाही झालं तर जेवणाच्या पद्धती हळूहळू बदल. वन डिश मेन्यु ट्राय कर. मार्ग तुझा तुलाच शोधायचाच. फक्त तो शोधायचाय हे सांगण्याचे काम माझे."

" नक्की प्रयत्न करेन मी.  पण मी, आशिष आईबाबा म्हणून तिला आवडत नाही असं तर नाही ना ग झालं?" आहानाचा स्वर हळवा झाला.
" अग वेडी की काय तू. असं कसं होईल? ती इतरांकडे रहायला जायला मागते. पण दुसऱ्या दिवशी घरी येते न? आणि रात्री झोपताऩा तुझी आठवण काढतेच की. आताही तिने विचारलच की, आई कुठेय, कधी येणार झोपायला?"
" हो ग, ते आहेच. आईकडे राहिली तरी झोपताना फोन असतोच तिचा." डोळे पुसत  आहानाच्या चेहऱ्यावर हसू झळकले.
" बघ म्हटलं ना. अग ही एक फेज आहे. आता थोडी शिस्त बाजुला ठेव. तिला थोडं आश्वस्थ कर, की आई आहे, ती लाड करते. आईला राही आवडते. हे पोहोचू दे तिच्यापर्यंत. मग नंतर लाव काय शिस्त बिस्त लावायची ती."
" मावशी खरच किती मोकळं वाटतय मला. खरच मला इतकी भिती वाटत होती की आपलं पिल्लु आपल्याला विसरतं की काय?  काही काही सुचत नव्हतं. मी माझ्याच इवलुशा पिल्लाला किती एकटं पाडत होते ते कळलं. बिच्चारी राही. इतकी गुणी पोर किती कावरी बावरी झाली असेल न?"
" अगदी बरोब्बर ओळखलस. आईबाबा आपल्या बाजुला उभे नाहीत असं वाटलं की मुलं खरच कावरीबावरी होतात. तुम्ही एक हात पुढे केलात की कुशीत धावत येतात पोरं. फक्त विश्वासाने हात पुढे कर. बसं. सगळं छान होईल बघ."
तेव्हढ्यात आतून आवाज आला, " आई ये न झोपायला. मला झोप येत नाही तुझ्याशिवाय."
" आले ग पिल्लु, आले..." आहाना डोळ्यात पाणी अन ओठात हासू घेऊन तटकन उठली अन आत धावली.
---

५.

" हलॉ, मावशी अग तू सांगितलेले बदल करतेय. आणि काय सांगू राही पुन्हा चिकटलीय मला" आहानाचा हसरा आवाज एेकून अगदी बरं वाटलं.
" अग मी कुठे काही सांगितलं? तुझं तुलाच उलगडत गेलं काय करायचं."
" नाही ग मावशी. मी पार भंजाळले होते. काय होतय समजतच नव्हतं. तुझ्याशी बोलले अन सगळा उलगडा झाला."
 " वेडी मुग्गी. अग मावशी कशासाठी असते मग? बरं, पुन्हा ये राहीला घेऊन. आणि आता रहायलाच ये एक दिवस. "
" हो मावशी नक्की येते. राहीलाही तुझी गोष्ट एेकायचीय"
" ये, नक्की ये. ठेऊ फोन?"
" मावशी, मावशी लव्ह यु ग. कसली गोड आहेस तू. थांकु "
" चल चहाटळ कुठली. ते लव्ह यु म्हणा दुसऱ्या कोणाला तरी."
आहानाचा खळखळत हसणारा आवाज सांगून गेला, सारं काही आलबेल झालय म्हणून.
----